Odczuwanie bólu u noworodków (wcześniaków)

Międzynarodowe Towarzystwo Badania Bólu definiuje ból jako nieprzyjemne, zmysłowe i emocjonalne odczucie towarzyszące (zazwyczaj) uszkodzeniu tkanek. Jak jest przewodzony ból? Drogi jego przewodzenia rozpoczynają się od nocyreceptorów znajdujących się na skórze i kończących w korze mózgowej. Stąd droga skóra – mózg. Noworodki, a zwłaszcza wcześniaki mają dużo bardziej delikatną i wrażliwą skórę niż dorośli, dlatego intensywniej odczuwają ból.

 

Dziś ciężko uwierzyć w to, że do lat 80 – tych XX wieku uważano, że noworodek ma wysoki próg odczuwania bólu. Przekonanie, że noworodki nie są w stanie odczuwać bólu wynikało min. z założenia iż ośrodkowy układ nerwowy noworodka jest niedojrzały, co prowadzi do niewłaściwego przewodzenia bodźców do mózgu. Błędne postrzeganie zjawiska bólu u noworodków, było przyczyną niewłaściwego postępowania z noworodkiem cierpiącym.

 

Obecnie wiadomo, że noworodki (szczególnie urodzone przedwcześnie/ z niską wagą urodzeniową) mają zwiększoną wrażliwość na bodźce bólowe. Ból powoduje u noworodka zaburzenia w funkcjonowaniu wielu narządów i układów. Ocena bólu u niemowląt jest rzeczą trudną, nie mogą one bowiem powiedzieć co czują. Sprostanie potrzebom dziecka cierpiącego wymaga wiele trudu. Nie ocenioną jest tu rola położnej opiekującej się wcześniakiem, która właściwie interpretuje fizjologiczne i behawioralne objawy sugerujące odczucie bólu przez noworodka. Reakcje noworodka na ból to min: przyśpieszenie tętna, wzrost częstotliwości oddechów, wzrost/ wahania ciśnienia tętniczego krwi, spadek saturacji. Szczególnie niebezpiecznym jest wzrost ciśnienia tętniczego krwi, mogący powodować wzrost ciśnienia wewnątrzczaszkowego, co grozi wylewem krwi do mózgu (szczególnie u wcześniaków).

 

Obserwując noworodka, który doświadcza bólu, widzimy zmiany w jego zachowaniu:

• Ułożenie tułowia, kończyn, zwiększenie napięcia mięśniowego, gwałtowne ruchy

• Reakcje obronne – odruch zgięcia kończyny, na którą działa bodziec bólowy

• Płacz (wyraźnie różniący się od płaczu i krzyku sygnalizującego głód)

• Mimika twarzy.

 

Badania reakcji niemowląt na ból dowiodły, że nie są to reakcje proste do oceny i jednolite. Noworodki różnorodnie reagują na bodźce bólowe, jest to uzależnione od wieku ciążowego i dojrzałości układu nerwowego dziecka.

Czynniki które mogą nasilać odczuwanie bólu:

 

• Hałas (powoduje zakłócenie snu, pobudzenie ruchowe, płacz, zmniejszenie wysycenia tkanek tlenem, przyśpieszenie bicia serca, wzrost ciśnienia wewnątrzczaszkowego)

• Natężenie oświetlenia

 

Jak możemy pomóc naszemu wcześniakowi, by mniej odczuwał ból?

Odsyłam was do artykułu pielęgnacja noworodka urodzonego przedwcześnie, gdzie opisałam zasadę minimal handling. Rodzic powinien dużo rozmawiać z dzieckiem, ale nie pukać w inkubator i nie stawiać na nim żadnych przedmiotów. Będąc na oddziale intensywnej terapii noworodka możecie zauważyć stosowanie pokrowców na inkubatory, chronią one dziecko przed nadmiernym oświetleniem. Położne układają również dzieci w tzw. „gniazdka” ułatwiają one prawidłowe ułożenie malucha (w pozycji płodowej). Ból zmniejsza obecność rodziców, i ich „dobry dotyk”, a także stosowanie smoczków, muzyki, kołysania, otulania i kangurowanie. Czasem, gdy malec jest niespokojny, położna otula dziecko w pieluszkę. Nie chodzi tu o „uwięzienie” jego rączek, czy coś w tym rodzaju, jak niestety czasem sądzą rodzice. Położna w ten sposób chce zapewnić dziecku warunki podobne, do tych w brzuszku mamy. Tam maluch miał ciasno. Otulony w ten sposób wycisza się i czuje się bezpieczniej. Na oddziale często jest możliwość skorzystania z odtwarzacza CD. Rodzice przynoszą piosenki, kołysanki, muzykę poważną, tzw. „biały szum”, by umilić dziecku czas spędzony na oddziale. (Czasem przynoszą swoje własne odtwarzacze). Rodzice mogą zauważyć, jak przed różnymi zabiegami położna podaje dziecku roztworu glukozy (na przednią część języka). Glukoza powoduje wydzielanie endogennych endorfin i zmniejsza strach, niepokój, nieprzyjemne doznania.

 

Personel medyczny i rodzice dziecka powinni uczyć się „języka niemowlęcia”, bowiem reakcje dzieci na wszystkie czynności pielęgnacyjne są wyrazem aprobaty, lub dezaprobaty naszych działań.

04 marca 2017

KOMENTARZE

26 września 2017
Pojawienie się nowego członka rodziny jest ogromnym wydarzeniem w domu, wiąże się z dużymi zmianami.   Kochani, jak wiecie niebawem pojawi
26 czerwca 2017
Kiedy?   Należy zdać sobie sprawę z faktu, że każde dziecko rozwija się w swoim tempie. Dzieci nie zawsze rozwijają się
04 maja 2017
Dziś kilka słów o odstawieniu dziecka od piersi. Coraz częściej słyszę (od Was) o nowej modzie, która zaleca mamom wyjazd
18 marca 2017
Zanim spróbujemy odpowiedzieć sobie na pytanie zadane w tytule, powiedzmy sobie, kiedy możemy mówić o porodzie przedwczesnym. Według Światowej Organizacji
26 lutego 2017
Dlaczego rodzice decydują się na wspólne spanie z dzieckiem? Czy ulegając potrzebie bliskości mogą zrobić dziecku krzywdę? Amerykańska Akademia Pediatrów
21 lutego 2017
  W momencie uświadomienia sobie przez kobietę, istnienia życia rozwijającego się pod jej sercem, każdy tydzień zaczyna mieć konkretne znaczenie. Zajście

PRZECZYTAJ TAKŻE